Klimtouwen
|Touwen:
In de klimsport maken we in basis gebruik van dynamische touwen tijdens het klimmen (1). Alle klimtouwen zijn dynamisch met een rek van rond de 30%. De rekbaarheid van de touwen beschermen ons lichaam tegen een te hoge inpak op ons lichaam tijdens een val in het touw.
De touwen worden gemaakt uit twee structuren een kern en een mantel. De Kern is verantwoordelijk de sterkte en de rek van het touw. De mantel is de beschermlaag van het touw. Deze twee samen maken een sterk en veilig klimtouw. Een touw heeft een werk capaciteit van over de 12kN en een breekpunt ergens tussen de 14 en 18 kN. Dit zijn belastingen die wij tijdens het klimmen in normale omstandigheden nooit bereiken. Bij een voorklimval zal er maximaal 6kN aan belastingen in het systeem komen.
In de groep van dynamische klimtouwen kunnen een onderverdeling in 3 verschillende touw.
Tweelingtouw, in het Engels (twinrope)
Hierbij hebben we te maken met twee lossen touwen die in de praktijk werken als een tweeling. Ze zijn altijd bij elkaar en worden tijdens het klimmen beschouw als 1. Doordat je twee touwen altijd samen gebruik kunnen de enkele strengen dun zijn. Deze hebben vaak een diameter tussen de 7,5 en 8,5mm en mee gewicht rondom de 38 tot 45 gram per m2. Tweeling touw wordt vaker gebruik bij alpine klimmen, ijsklimmen en ook bij Multipitch klimmen. Voor deze dunnere diameters heb je speciale zekerapparten nodig, niet alle apparaten op de markt zijn hiervoor geschikt.
Halftouw, in het engels (halfrope)
Halftouw zijn ook twee lossen touwen die (te gelijk) worden gebruikt. De klimmer zit aan beide stengen vast maar klipt maar steeds 1 touw in een tussen zekering. De strengen zijn dikker dan bij tweelingtouw en dunner dan een enkel touw. Halftouw heeft vaak een diameter tussen de 8 en 9 mm. Met een gewicht van ca. 41 tot 55gram. Het voordeel van halftouw is dat je minder last hebt van touwwrijving en een mooie touw verloop hebt, met twee na-klimmers tegelijk kan klimmen. Halftouw wordt vaak gebruikt bij tradklimmen en multipitch klimmen. Voor deze dunnere diameters heb je speciale zekerapparten nodig, niet alle apparaten op de markt zijn hiervoor geschikt.
Tweelingtouw en halftouw hebben beide het voordeel dat je deze bij een abseil aan elkaar kan knopen met een dubbel zaksteen (moet een nette knoop zijn, goed aan getrokken en voldoende staart min 30cm tot het einde van het touw). Hiermee kun je nu de volledige lengte van het touw abseilen 50 of 60 meter. Dit is vaak een vereiste bij de descent van multipitch routes. Een extra bij komend voordeel van twee touwen is dat je het gewicht kunt verdelen tijdens aan en afloop.
Enkeltouw, in het engels (single rope)
Enkeltouw is zoals de naam al zegt je heb te maken van een enkele streng. De diameter hiervan zit vaak rond de 8,8 en 11mm en weegt ca. 50 tot 80 gram per m1. Een enkeltouw is het handigste in gebruik en is daarmee ideaal voor sportklimmen. De dikke diameter maak het touw ook vaak robuuster het hogere gewicht van het touw is bij sportklimmen vaak minder belangrijk. Hierbij is een diameter vanaf 9,0 / 9,2 tot 10,5 aan te raden. Deze rance werkt met meest optimaal met standaard zekerapparaten.
Er komen steeds meer touwen op de markt met twee of zelfs drie verschillende markeringen. Hierbij zie je veel de combinatie tweeling en halftouw en de triple markering waarbij het touw is alle drie de manier van klimmen kan worden gebruikt. Deze touwen hebben eigenschappen die voldoen aan alle drie de vormen van gebruik. Ze zijn sterk genoeg voor enkel touw en hebben bij gebruik van tweelingtouw een niet te hogen valstoot.
Deze touwen lijken ideaal maar in mijn beleving zijn ze dit niet echt. Ik denk dat je ze toch vaak gebruik voor een type van klimmen. Een voorbeeld hiervan. Petzl Volta 9,2 heeft alle drie de markeringen. Als je singlepitch wil klimmen heb je een minimaal een 70 meter touw nodig. Voor Tweeling en half heb je dus nog eens de zelfde lengte nodig. Bij singlepitch beschadigd 1 streng meer dan de andere. Okee dit kun je nog afwisselen. Maar bij multipitch klimmen met halftouw heb je dus 2x 70m touw bij je van een behoorlijke dikke diameter. Dit s
|Normen
Alle touwen moeten voldoen aan de Norm EN 892
De EN 892 is de Europese norm die de veiligheidseisen voor dynamische touwen vastlegt, gebruikt bij sportklimmen, alpinisme en ijsklimmen. Een touw met EN 892-markering heeft strenge tests doorstaan.
Wat EN 892 garandeert
- Voldoende energie-absorptie ter bescherming van klimmer, zekeraar en ankerpunten
- Voorspelbaar gedrag bij vallen
- Geschiktheid voor het beoogde gebruik (enkel / half / tweeling)
Wat EN 892 niet zegt
- Niets over levensduur of slijtvastheid
- Niets over snijweerstand
- Geen kwaliteitsranking — alleen een minimale veiligheidsnorm
Bij de norm keuring wordt een touw getest op de volgende onderdelen:
Valnorm: Een enkeltouw en tweelingtouw wordt getest met een val gewicht van 80kg, en moet daarbij minimaal 5 normvallen doorstaan. Bij deze test wordt het touw geborgd net onder een zekerpunt en het gewicht bevindt zich op 2,3 meter boven het tussen zekerpunt. En zal dan een val maken van ca. 4,7 meter, dit is een normval. Hierbij mag er een maximale rek zijn van 40% en mag de vangstoot bij een enkeltouw en tweelingtouw niet boven de 12kN uit komen. Bij halftouw zij de waarde lager voor gewicht wordt getest met 55kg en hierbij mag maximale vangstoot optreden van 8kN.
Verlenging door gebruik: Een touw heeft ook een maximale rek die mag opstaan bij normaal gebruik. Deze wordt getest door het touw statisch te belasten. Deze proef heeft als begin opstelling een stuktouw van een meter met daaraan 5kg belasting. Dit is de 0 waarde van het touw. Vervolgens wordt er 75kg aan het touw toegevoegd. De rek die dan ontstaat mag niet meer zijn da 10% bij een enkel en tweelingtouw.
Mantelverschuiving: Een twee meter lang stuk touw wordt door een serie van 5 ronden platen getrokken. Deze platen drukken los van elkaar op het touw. Bij het doortrekken van het stuk van 2 meter mag er niet mee dan 40mm verschuiving optreden. Moderne touwen laten hier geen mantel verschuiving zien.
Knoopbaarheid: Een touw moet goed te knopen zijn. 
Hiervoor is het belangrijk dat een touw niet te stijf is. Dit wordt getest door een zaksteen in een touw te leggen en deze met 1kg aan te trekken. Vervolgens wordt het touw/knoop belast met 10kg aan gewicht. Als de knoop minder sluit dan 1,1 x de touwdiameter is deze onvoldoende knoop baar.
Touwdikte: De diameter van een touw zoals de fabrikant aangeeft wordt gemeten als het touw onder belasting staat. Bij enkeltouw is dit 10kg, halftouw 60kg tweelingtouw 5kg. Hierdoor kan het voorkomen dat je bij na meten van je touw een andere waarde meet dan dat de fabrikant aangeeft.
|Levensduur
De levensduur van een touw is sterk afhankelijk van het gebruik en verzorging van een touw. Fabrikanten vaak aan dat een touw een maximale levensduur heeft van 10 jaar. Dit is een maximale levensduur als je een touw regelmatig gebruik zal hij deze tijd vaak niet halen. Hierbij enkele tips om de levensduur en gebruiksgemak van een touw te verlengen.
Uitpakken van een nieuw touw: veelal worden touwen in de fabriek opgerold om een trommel om knikken te voorkomen. Bij in gebruik namen van een nieuw touw is het belangrijk dat je het touw volledig terug afwikkelt, dit zorg ervoor dat je later minder last heb van kringelen in het touw. Mocht je toch een last krijgen van kringels in het touw door bijvoorbeeld te zekeren met een HSM knoop zonder de strengen parallel te houden of te abseilen met een HSM knoop kun je het beste het touw in zijn volledigheid vrij laten uit hangen dit kan bijvoorbeeld na het ombouwen van een route.
Transport van het touw: Touwen kun je het beste vervoeren en bewaren in een touwzak, dit beschermd het touw tegen vuil en onnodige blootstelling van zonlicht. Om te zorgen dat een touw voor een volgende keer weer direct klaar is voor gebruik is het verstandig om de uiteinde van het touw vast te knopen aan de touwzak. Dit voorkomt dat het touw door elkaar gaat zitten en er mogelijk knopen in het touw ontstaan. Voor het bewaren van het touw is het belangrijk dat het droog is. Laat een touw dus altijd drogen voor dat je deze weer opbergt.
Schoonhouden: touwen kunnen tegen veel dingen alleen echt niet goed tegen vuil. Het is daarom echt wel belangrijk om je touw schoon te houden. Dit kun je doen door altijd gebruikt te maken van een schonen tap/ touwzak. Te zorgen dat je zekerapparaat schoon is, apparaten zoals een Grigri willen nog wel eens vuil verzamelen in het apparaat. Mocht je touw toch vies zijn geworden is het raadzaam om deze te wassen. Raadpleeg hiervoor altijd de gebruiksaanwijzingen van de fabrikant over hoe en touw wel of niet mag worden gewassen. Veelal kan dit in schone wasmachine op maximaal 30 graden met speciaal touw wasmiddel. Maar nogmaals volg altijd de instructies van fabrikant.
Impregneren Coating: touwen die zijn voorzien van een impregneer coating zijn minder gevoelig voor vuil en water. Dit betekend dat het er niet zo snel intrekt. Als het er eenmaal in zit slijten ze net zo snel.
Core protect: Het doorsnede van touwen door scherpe stenen is een probleem waar fabrikanten al lang mee bezig zijn om hiervoor een oplossing te zoeken.
Hierbij zijn ze opzoek naar en materiaal die een hogere weerstand heeft tegen snijden, het probleem is hiermee dat deze materialen ook moeten kunnen samenwerken met de andere onderdelen van het touw. De nieuwste touwen hebben een mantel waar het materiaal Aramide aan toegevoegd is. Hierdoor wordt de snijweerstand verhoogde. Deze extra laag komt tussen de mantel en kern in te zitten. Dit betekend niet dat deze touwen niet meer door te snijden zijn, dat kan nog steeds gebeuren. Hoeveel ze veiliger zijn is een moeilijk antwoord. Er is geen standaard test om dit te meten dus iedere fabrikant voert zijn eigen test uit.Daarom is er geen waarde te koppelen aan hoeveel veiliger zijn deze nieuwe touwen. Fabrikanten zijn het er wel over eens dat deze techniek wel echt een verschil maakt.
|Controleren
We controleren regelmatig onze touwen om te beoordelen of dat deze nog goed zijn. Het is raadzaam om deze controle voor iedere sessie te doen. Dit doen je door het touw eenmaal helemaal door te halen en het touw te bekijken op mantel schade. Je laat het touw hierbij rustig door te hand glijden. Op deze manier kun je ook direct oneffen heden in de kern voelen. Bij geen visuele of gevoel on effenheden kan worden aangenomen dat het touw nog in goede staat is. De meest voorkomende touwbeschadigingen waarbij een touw moet worden afgekeurd/ ingekort zijn
In contact geweest met Chemischeproducten: Dit is een direct afkeur van het touw. We kunnen niet inschatten wat de staat is van het touw.
Mantel beschadiging: vaak het gevolg van snijden van het touw lang scherpe rotsen. Dit kan over de gehele lengte van het touw voorkomen.
Mantel is extreme pluizig: kan overal voorkomen, meest voorkomen is de laatste 5 meter van een touw welke bij een val in de tussenzekering het knikpunt is.
Mantel verschoven: de kern en mantel kunnen los van elkaar bewegen. Dit zie je vaak aan het einde van je touw. Hier ontstaat een stuk mantel zonder kern.
Touw deformatie: De kern is niet overal even dit meer. Je voelt tijdens de controle echt een dunner stuk in het touw.
Touw is verbrand: Sporen van verbranding op het touw. Dit kan ontstaat door wrijvingswarmte. Vaak zien we dit bij de laatste tussenzekering ontstaan.
Wanneer een beschadiging zo is dat een touw moet worden afgekeurd/ ingekort is zo niet te zeggen. Hiervoor is geen universele standaard, bij twijfel kun je beter een defensieve keuze maken.
Ik heb geprobeerd in dit stuk uit te leggen welke touwen er zijn, hoe ze worden getest, hoe je de levensduur van een touw kunt verlangen en wat redenen zijn voor afkeur van je touw. Hopelijk bied dit stuk meer inzicht in klimtouwen.
Mocht je vragen, aanvullingen of van mening verschillen hoor ik het graag. Door informatie te delen worden we met zijn alle beter en maken we de klimsport veiliger.
Bronnen: Berg und Steigen, Handbuck Sportklettern Alpenverein, Edelrid kenniscentrum
1. Ervaring opdoen
Kies hiervoor bij voorkeur een 3-staps karabine.
Wij zijn officieel EDELRID dealer!
